Powrót do strony głównej
 

nazwa KOMISJA ZAKŁADOWA
skład, adres,
terminy zebrań


nazwa Aktualności

nazwa Posiedzenia KZ

nazwa Biuletyny "S" SGGW

nazwa Biuletyny KSN

nazwa Historia

nazwa Dokumenty, ustawy

nazwa Deklaracja członkowska

nazwa Galeria zdjęć

nazwa Archiwalne informacje

nazwa Archiwum KZ

Historia NSZZ Solidarność

Ruchy opozycyjne w Polsce
Narodziny Solidarności
Powstanie Solidarności na SGGW
Stan wojenny
Stan wojenny na SGGW

Ruchy opozycyjne w Polsce

Źródłem Ruchu Solidarność było wrodzone, nam Polakom, umiłowanie wolności.

Opór przeciwko zaborcom, okupantom hitlerowskim czy narzuconej nam przez aliantów władzy komunistycznej przybierał, niezależnie od czasu historycznego podobne formy. Z opozycją polityczną po II wojnie światowej dość szybko rozprawiły się służby bezpieczeństwa we współpracy z NKWD. Jednak nieoczekiwanie, już po 11 latach nowego ustroju, w czerwcu 1956r w bunt podniosła, hołubiona przez reżim komunistyczny, klasa robotnicza, zatrudniona w Zakładach Cegielskiego w Poznaniu.

W 1968 roku protestowała młodzież uniwersytecka i politechniczna, najczęściej lewicowa, dążąc do demokratyzacji życia publicznego w ramach istniejącego ustroju (socjalizm tak – wypaczenia nie)

W 1970 roku przeciw zakłamanej władzy wystąpili robotnicy w Szczecinie i w Gdańsku, a w 1976 roku robotnicy w Radomiu. Wszystkie protesty kończyły się brutalnymi stłumieniami. 

Opozycja w PRL istniała od początku tj. od 1945r, w różnych formach i z różnym nasileniem aktywności. Z opozycją, wywodzącą się ze środowisk akowskich stalinizm rozprawił się najwcześniej, najbardziej brutalnie i krwawo. Należy zauważyć, że kwiat inteligencji patriotycznej - wychowawcy przyszłych pokoleń, zginął, został zamordowany w obozach w ZSRR, a kwiat patriotycznej młodzieży zginął w Powstaniu Warszawskim.

Katolicy otwarci, tj. uznający nową władzę, skupiali się od 1945 r. w środowisku „Tygodnika Powszechnego”, a od 1953 r. w środowisku Znak i klubach Inteligencji Katolickiej (KIK) (J.Turowicz, T.Mazowiecki, St.Stomma i in.). Osobną grupę stanowili intelektualiści związani z Klubem Krzywego Koła, utworzonym w 1955r., a rozwiązanym w 1962r. (Wł. Bartoszewski, Wł. Bieńkowski, T.Kotarbiński i in.). W latach 60-tych zaczęła się budzić młoda inteligencja partyjna. Grupa rewizjonistów (K.Modzelewski i in.), komandosów (A.Michnik. S.Blumsztajn i in.), młodych asystentów z UW (W.Kuczyński, J.Staniszkis i in.) i profesorów (L. Kołakowski, M.Ossowska, Ed. Lipiński i in.) organizowała wspólnie lub osobno różnego rodzaju akcje jak listy otwarte kierowane do PZPR, niejawne spotkania dyskusyjne, seminaria, grupy badawcze.

Odrębnie od 1959r. działała młoda prawica, uruchamiając najpierw kółka samokształceniowe, a od 1969r., wydając nielegalnie pisma: „Biuletyn”, i „Informator” (P.Górny, J.Kossecki, M. Gołębiewski, A.i B. Czumowie i in.).

Indywidualnie i samodzielnie działali pojedynczy opozycjoniści jak np. bracia J.i R. Kowalczykowie. 

Na KUL środowisko opozycyjne utworzyło kwartalnik „Spotkania”, a w 1970r. pismo „Akcent”, które wychodzi do dzisiaj.

W Warszawie działała również, mająca przedwojenne tradycje drużyna harcerska tzw. Czarna Jedynka.

W latach 70-tych grupa autorytetów podjęła akcję wysyłania do władz listów, petycji głównie przeciwko zapowiedzianym zmianom w konstytucji (A.Słonimski, M.Zaremba i in). W 1976 r. zawiązał się KOR (Komitet Obrony Robotników), który wydawał ”Głos” (A.Maciarewicz) i „Krytykę” (A.Michnik). KOR powołał Biuro Interwencyjne, rejestrujące przypadki łamania prawa przez MO i SB (Z. i Zb. Romaszewscy).

W 1977r. powstał Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO) (S.Kaczorowski, W. Ziębiński). 

W 1978r. Uniwersytet Latający przekształcił się w Towarzystwo Kursów Naukowych -TKN (B. Geremek, A.Kijowski i in.). 

W 1978r. grupa publicystów i naukowców, głównie partyjnych ale również z KiK, w ramach seminarium „Doświadczenie i Przyszłość” (DiP),przygotowała „Raport o stanie Rzeczypospolitej i drogach do jej naprawy”, przekazany następnie władzy i Prymasowi (S.Bratkowski i in.). 

28.IV.1978 trzech sygnatariuszy (A.Gwiazda, A.Sokołowski, K.Wyszkowski) podpisało Deklarację Wolnych Związków Zawodowych (WZZ) i rozpoczęli wydawanie pisma „Robotnik”, a potem „Robotnik Wybrzeża.

W 1979r. L.Moczulski założył Konfederację Polski Niepodległej (KPN), a w Gdańsku powstał Ruch Młodej Polski (RMP) ((A.Hall), wydający pismo „Bratniak”. 

Powyższe informacje o strukturze opozycji w okresie PRL opracowałam na podstawie artykułu Leszka Będkowskiego zamieszczonego Polityce Nr 4/2005 str.13. 

Nieocenione zasługi dla istnienia opozycji w Polsce miał kościół katolicki. Ustanowiony przez Chrystusa do głoszenia prawdy zawsze i wszędzie, ze swojej natury musiał być źle postrzegany przez komunistyczne władze. Próby spacyfikowania kościoła (przez procesy księży, przez aresztowanie i wieloletnie uwięzienie Prymasa S. Wyszyńskiego), nie powiodły się władzy. Kościół katolicki zawsze, na miarę uwarunkowań danego czasu historycznego, dawał oparcie patriotycznej i świadomej części społeczeństwa i zawsze był blisko narodu, ożywiając jego ducha prawdą ewangeliczną. Księża na co dzień zmagali się w swojej działalności duszpasterskiej z różnymi utrudnieniami, zakazami ze strony komunistycznej władzy.

Wszystkie wyżej wymienione działania podejmowane były spontanicznie, nielegalnie. Miały charakter niejawny lub półjawny. Ludzie podejmujący te działania i ich rodziny były represjonowane przez SB (pobicia, skrytobójstwa, wieloletnie więzienie i inne). Represje nie powstrzymały rozwoju opozycji, który bardzo nasilił się w latach 70-tych, w miarę jak narastał rozziew między nachalną propagandą rzekomego, rosnącego dobrobytu, a przeżywaną przez każdego obywatela rzeczywistością. Do 1980 roku działania opozycyjne, jak przedstawiono powyżej, podejmowały pojedyncze grupy ludzi z różnych środowisk. Ogół obywateli pozostawał bierny, bo nie miał świadomości rozrastającej się organizacyjnie opozycji i był zastraszony przez wszechobecną służbę bezpieczeństwa. Dzisiaj wiemy że służby bezpieczeństwa miały swoich agentów we wszystkich ruchach opozycyjnych.